Alfa i Omega zdrowego organizmu

Zdrowe komórki, zdrowe narządy i układy, zdrowy organizm

Można powiedzieć, że kwasy omega‑3 są istotne na każdym poziomie budowy oraz funkcjonowania organizmu – od komórek przez poszczególne narządy, aż po ich układy i całość naszego ustroju. Nie pozostają też bez wpływu na wygląd i samopoczucie.

Jaka konkretnie jest ich rola?

– Komórki: kwasy omega‑3 wchodzą w skład fosfolipidów, które budują błony komórkowe. Bez nich więc istnienie i regeneracja narządów nie byłyby możliwe. Ograniczają procesy zapalne w komórkach, pomagają tkankom zachować elastyczność.

– Mózg: DHA uczestniczy zarówno w rozwoju mózgu u niemowląt i dzieci, jak w jego czynnościach w wieku dorosłym. Polepsza pracę tego organu, poprawia pamięć, a także chroni go przed zmianami zwyrodnieniowymi oraz chorobami neurodegeneracyjnymi, takimi jak choroba Alzheimera czy demencja.

– Układ krążenia: ALA pomaga zapobiegać miażdżycy i wspomaga leczenie, przeciwdziała zatorom czy zakrzepom. Poprzez zwiększenie elastyczności ścian naczyń krwionośnych, redukcję procesów zapalnych ma pozytywny wpływ na zmniejszenie nadciśnienia tętniczego, stabilizację rytmu pracy serca, chroniąc przed arytmią.

– Krew: Kwasy omega‑3 krążą w krwiobiegu, wpływając na poziom trójglicerydów, co wzmacnia serce.

– Siatkówka oka: DHA tworzy w dużej mierze jej strukturę, umożliwiając dobre widzenie.

– Układ odpornościowy: Kwasy omega‑3 w jego komórkach uzdalniają je do walki z infekcjami i regulują reakcje immunologiczne. Wpływają na redukcję procesów zapalnych, zmniejszając ryzyko nowotworów.

– Mięśnie: Kwasy omega‑3 wspierają zdolność mięśni do kurczenia się i regeneracji, mogą też wpłynąć na zmniejszenie ich stanu zapalnego po intensywnym wysiłku fizycznym,

– Profil lipidowy: kwasy omega‑3 uczestniczą w metabolizmie lipidów, korzystnie wpływając na profil lipidowy (wzrost frakcji HDL cholesterolu oraz spadek LDL, triglicerydów, cholesterolu całkowitego), co ogranicza występowanie chorób układu krążenia, takich jak miażdżyca, zawał serca czy udar mózgu.

– Wątroba: Jest zakładem przekształcania i magazynowania kwasów tłuszczowych, w tym kwasów omega‑3.

A gdy brakuje omega‑3 i innych kwasów omega?

Tak doszliśmy do jednej z ważnych przyczyn chorób cywilizacyjnych. Deficyt podstawowych związków, jakimi są kwasy omega‑3, a także pozostałe kwasy omega, istotnie upośledza funkcjonowanie organizmu na każdym poziomie.

Skutki:

• choroby układu krążenia (zawały, nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa, zaburzenia rytmu serca, miażdżyca, udar niedokrwienny mózgu),
• nowotwory oraz inne choroby i dolegliwości wynikające z osłabienia układu odpornościowego,
• ślepota wynikła ze zwyrodnienia plamki żółtej (dolegliwość starszego wieku),
• zespół metaboliczny, w tym cukrzyca typu 2 i otyłość,
• problemy dermatologiczne (np. łuszczyca, łupież, suchość skóry),
• trudności z koncentracją,
• choroba Alzheimera,
• dolegliwości psychiczne (ADHD, choroba afektywna dwubiegunowa, schizofrenia, depresja),
• kłopoty trawienne,
• astma,
• niedorozwój płodu.

Jeszcze sto lat temu wiele spośród tych chorób zdarzało się rzadko, dziś dotyka bardzo wielu spośród nas. Naukowcy przyczyny upatrują między innymi w systemowym zapaleniu małego stopnia (low grade systemic inflammation). Jak mu zapobiegać? Badacze wskazują dwa podstawowe i nieodzowne sposoby: kwasy omega‑3 w diecie, także w postaci suplementacji¹, oraz regularny ruch².

Przyjrzyjmy się, jak działają kwasy omega‑3 i gdzie ich szukać.

Wielka Trójka Omega‑3

ALA – kwas alfa-linolenowy

Pozytywnie wpływa na inteligencję i kreatywność już na poziomie embrionalnym (kobiety ciężarne nie powinny zaniedbywać tego składnika diety). Odpowiada za dobre ukrwienie mózgu. Przy regularnym spożywaniu poprawia pamięć, chroni przed zmianami zwyrodnieniowymi w mózgu, takimi jak choroba Alzheimera czy demencja.

Wspiera układ krążenia – zapobiega miażdżycy, wspomaga jej terapię, unieszkodliwia zły cholesterol i chroni naczynia przed zwężaniem się ich światła (stąd jego rola przeciwzakrzepowa i przeciwzatorowa). Chroni też przed arytmią. Jako jeden z budulców siatkówki oka przeciwdziała pogarszaniu się wzroku i zwyrodnieniu plamki żółtej. Ważny także dla oczu noworodków (istotna rola suplementacji w ciąży).

Gdzie go znaleźć? Olej lniany, orzechy włoskie, zielone warzywa, podroby, jaja (zwłaszcza żółtko).

DHA – kwas dokozaheksaenowy

Ważny dla mózgu, oczu i serca. Wspiera rozwój, a także funkcjonowanie mózgu, poprawia pamięć i koncentrację, dba o dobry wzrok (siatkówkę oka), ma wpływ na układ sercowo-naczyniowy, regulując ciśnienie tętnicze i poziom cholesterolu. Działa przeciwzapalnie, wzmacnia odporność, ma pozytywny wpływ na zdrowie jelit, kości oraz na psychikę – poprawia nastrój, łagodzi depresję i ADHD. Nieodzowny dla rozwoju płodu i niemowlęcia.

Gdzie go znaleźć? W tłustych rybach morskich, takich jak łosoś, makrela, śledź, sardynki, tuńczyk, dorsz, w owocach morza, jajach (szczególnie w żółtku). W mniejszych ilościach w produktach roślinnych, w których występuje ALA.

EPA – kwas eikozapentaenowy

Silne właściwości przeciwzapalne. Ważny dla układu krążenia (zapobiega zawałom, zakrzepom, normalizuje ciśnienie), dla gospodarki hormonalnej oraz metabolizmu węglowodanów (zapobiega cukrzycy typu 2), dla zdrowia skóry i włosów, dla mózgu (wzmacnia pamięć i koncentrację). Działa przeciwdepresyjnie. Istotny dla rozwoju płodu.

Gdzie go znaleźć? W tłustych rybach morskich, w owocach morza, tranie, algach, jajach (zwłaszcza w żółtku). W mniejszych ilościach w produktach roślinnych, w których występuje ALA.

Kwasy omega‑6 i omega‑9

Będąc ważne dla organizmu, pełnią specyficzne funkcje. W odróżnieniu od wszystkich innych kwasów omega, kwasy omega‑6 mają właściwości prozapalne. Nie jest to wbrew pozorom funkcja szkodliwa, lecz bardzo ważna – nie bez powodu one również nazywają się niezbędnym wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi. Przyczyniają się m.in. do pięknego wyglądu skóry i włosów, do zdrowia układu rozrodczego u kobiet, łagodniejszego przechodzenia menopauzy oraz zapobiegania rakowi piersi czy osteoporozie. W diecie kobiet ciężarnych są ważne ze względu na rozwój układu nerwowego płodu.

Ich prozapalność – cecha chroniąca organizm przed agresorami – sprawia jednak, że nie powinno się ich spożywać zbyt dużo w stosunku do pozostałych kwasów omega, a tak niestety dzieje się wskutek specyfiki współczesnej diety, gdzie dominują produkty o wysokiej zawartości omega‑6 (np. popularne oleje roślinne – słonecznikowy, rzepakowy, z pestek winogron i inne).

Kwasów tłuszczowych z grupy omega‑9, jak kwas oleinowy (OA), potrzebuje przede wszystkim serce – stabilizują ciśnienie tętnicze, chronią serce oraz cały układ krążenia. Poprawiają profil lipidowy (obniżają proporcję cholesterolu złego do dobrego), zmniejszają też ryzyko miażdżycy. Regulują gospodarkę cukrowo-insulinową, pomagają w terapii chorób skóry (np. AZS), a także, podobnie jak kwasy z poprzednich dwóch grup, zapobiegają nowotworom, chronią oczy oraz układ nerwowy, mają – jak kwasy omega‑3 – działanie przeciwzapalne.

Występują w wielu produktach roślinnych i zwierzęcych, jak oliwa, awokado, orzechy (nerkowca, makadamia, włoskie, migdały), nasiona roślin oleistych, tłuste ryby.

Suplementacja kwasów omega

Jeśli nie mamy pewności, czy w naszej diecie dostarczamy organizmowi dostateczną ilość kwasów omega we właściwej proporcji ( trudno dziś znaleźć je w mięsie lub jajach z chowu przemysłowego), warto korzystać z wysokiej jakości suplementów. Mają one nie tylko tę zaletę, że proporcje poszczególnych kwasów omega są precyzyjnie dobrane (np. wysoka zawartość ALA, niższa omega‑6), ale dzięki nowatorskim technologiom (jak estryfikacja) są oczyszczone z toksycznych substancji, jakie obficie występują dziś, np. w tłustych rybach morskich i hodowlanych czy w oleju lnianym (np. gliceryna, glikozydy cyjanogenne, rtęć). Cechuje je także bardzo wysoka bioprzyswajalność.

Po suplementy warto sięgnąć szczególnie w przypadkach, wskazujących na deficyt kwasów omega‑3:

– osłabiona odporność,

– stres,

– problemy ze snem,

– przewlekłe zmęczenie,

– zaburzenia funkcji mózgu (choroba Alzheimera, demencja, ADHD, depresja)

– choroby układu krążenia, w tym nadciśnienie tętnicze i miażdżyca,

– cukrzyca typu 2,

– nadwaga,

– nowotwory,

– choroby układu oddechowego,

– choroby autoimmunologiczne,

– kontakt z metalami ciężkimi,

– okres ciąży i karmienia piersią.

AP ALFA (KWASY: OMEGA‑3, OMEGA‑6, OMEGA‑9) można kupić wysyłkowo: tel. 509 040 467, 502 306 200,
71 343 51 00, 71 344 53 03
w sklepie www.annapikura.com oraz na miejscu w Klinikach ANNA PIKURA, a także w najlepszych aptekach.

KLINIKI ANNA PIKURA:
• Wrocław ul. Kazimierza Wielkiego 64
tel. 71 343 51 00, 71 344 53 03, 510 214 445
• Kraków ul. Starowiślna 82,
tel. 12 430 15 83, 501 087 886

Księgarnia-Galeria Nieznany Świat
Warszawa, ul. Kredytowa 2, tel. 22 827 93 49
e‑mail: bok@nieznany.pl • www.nieznany.pl

Przypisy

1. R. Poggioli i in., Modulation of inflammation and immunity by omega‑3 fatty acids: a possible role for prevention and to halt disease progression in autoimmune, viral, and age-related disorders, „European review of medical and pharmacological sciences”, August 2023, 27(15), s. 7380–7400, doi: 10.26355/eurrev_202308_33310.
2. Neha Mathur, Bente Klarlund Pedersen, Exercise as a mean to control low-grade systemic inflammation, „Mediators of Inflammation”, 11 January 2009, doi: 10.1155; 2008.109502.