Eteryczne zjawy Olivera Lodge’a

27 września 1906 r. na Derby Square w Liverpoolu uroczyście odsłonięto pomnik królowej Wiktorii. Jego centralnym punktem jest posąg monarchini w otoczeniu grup postaci alegorycznych symbolizujących rolnictwo, handel, przemysł i edukację. Tę ostatnią reprezentuje figura uczonego trzymającego w ręku żyroskop i objaśniającego jego działanie studentowi. Gdy przyjrzymy się pomnikowi bliżej, dostrzeżemy, że twarz uczonego ma rysy Sir Olivera Lodge’a (1851−1940). W ten sposób uhonorowano wybitnego fizyka, wynalazcę i parapsychologa, który już za życia dla wielu był reprezentantem wartości intelektualnych epoki
Oliver Joseph Lodge urodził się 12 czerwca 1851 r. w wiosce Penkhull (obecnie dzielnica Stoke-on-Trent), położonej w hrabstwie Staffordshire w środkowo-zachodniej Anglii. Był najstarszym dzieckiem (miał ośmioro rodzeństwa) handlarza gliną Olivera Lodge’a oraz Grace, z domu Heath.

Już od najmłodszych lat przejawiał pasję do nauki. Jeszcze jako mały chłopiec, podczas szkolnych wakacji przeprowadzał pierwsze eksperymenty w budynku gospodarczym, wykorzystując drut, wiatrowskazy i inne domowe przedmioty. Kiedy skończył 14 lat, jego ojciec zachorował, co zmusiło go do przerwania edukacji na pewien czas. Został przedstawicielem rodzinnej firmy, zajmując się sprzedażą gliny producentom ceramiki. Praca ta wiązała się z licznymi podróżami i wyrzeczeniami.

To się z czasem zmieniło. Cztery lata później, dzięki poprawie sytuacji finansowej, Lodge’owie przenieśli się do Chatterley House w Hanley w Anglii, w hrabstwie Staffordshire, a Oliver zaczął swoje prawdziwe eksperymentowanie. Gdy tylko miał ku temu sposobność, uczęszczał też na wykłady w Royal Institution of London. Jak sam potem przyznawał, stało się to dla niego swego rodzaju miejscem świętym, gdzie czysta nauka była wyniesiona na tron i czczona dla niej samej.

W autobiografii wskazywał na kluczowe postacie, które ukształtowały jego młody umysł: matematyka Williama Kingdona Clifforda (1845−1879), biologa i orędownika teorii ewolucji Thomasa Henry’ego Huxleya (1825−1895) oraz fizyka Johna Tyndalla (1820−1893). W ich ideale nauki opartej na faktach i dążeniu do prawdy dostrzegł program, mogący prowadzić do powszechnego postępu. Jednak już w roku 1874 odczuł rozczarowanie materialistycznymi wypowiedziami Tyndalla, gdy słuchał wykładu tego krytycznego wobec religii naukowca.

Oliver Lodge miał 22 lata, gdy odszedł z firmy ojca. Rozpoczął wówczas studia na University College London. Został tam dostrzeżony przez chemika i fizyka Careya Fostera (1835−1919), który zatrudnił go jako asystenta. W 1875 r. ukończył studia, a w 1877 r. otrzymał stopień doktora. Jego działalność naukowa obejmowała wówczas prace związane m.in. z rozkładem pola elektrycznego, przewodnictwem cieplnym, elektrycznym i termoelektrycznością. W tym czasie poślubił Mary Fanny Alexander Marshall z Newcastle-under-Lyme, swoją rówieśniczkę, którą znał od dzieciństwa. Lodge’owie doczekali się dwanaściorga dzieci (sześciu synów i sześciu córek), a z jednym z nich – Raymondem – wiąże się paranormalna historia, zasługująca na odrębne omówienie.